5 Thói Quen Tàn Phá Sức Khỏe Lá Gan

Trong cơ thể người, gan đóng vai trò như một “nhà máy sinh học” đa năng và kiên cường nhất. Cơ quan này không chỉ đảm nhận nhiệm vụ thanh lọc, bài tiết độc tố mà còn hỗ trợ hệ tiêu hóa lưu trữ các dưỡng chất thiết yếu và điều phối toàn bộ quá trình chuyển hóa năng lượng. Dù sở hữu khả năng tự tái tạo tế bào vô cùng kinh ngạc, bộ máy này vẫn có thể bị tổn thương nghiêm trọng nếu bạn liên tục duy trì những thói quen gây hại cho gan trong cuộc sống thường nhật.

Sự nguy hiểm của các bệnh lý về gan nằm ở chỗ chúng luôn phát triển một cách lặng lẽ. Ở giai đoạn đầu, cơ thể chỉ phát ra vài tín hiệu mơ hồ như mệt mỏi uể oải, đầy bụng hay buồn nôn. Đến khi các triệu chứng rõ ràng như vàng mắt vàng da, hay chướng bụng thì tổn thương thường đã đi đến giai đoạn muộn như xơ gan hoặc suy gan cổ trướng.

Bài viết này sẽ vạch trần 5 thói quen gây hại gan phổ biến mà hàng triệu người đang vô tình mắc phải mỗi ngày.

1. Uống nhiều rượu bia: Con đường ngắn nhất hủy hoại tế bào gan

Mỗi khi nhắc đến các tác nhân gây nên các bệnh lý về gan, thức uống chứa cồn luôn là cái tên bị điểm mặt đầu tiên. Bản chất của loại thói quen gây hại gan này bắt nguồn từ cơ chế lọc độc chất. Khi lượng rượu bia vượt quá ngưỡng chịu đựng, hệ thống thải độc sẽ quá tải, khiến các độc chất trung gian tích tụ ứ đọng và trực tiếp phá hủy nhu mô gan.

Y học hiện đại chia tiến trình tổn thương gan do rượu bia thành 3 cột mốc nguy hiểm:

• Gan nhiễm mỡ do cồn: Đây là giai đoạn sớm, hầu như không có biểu hiện lâm sàng rõ rệt. Tuy nhiên, nếu người bệnh kịp thời kiên khem và ngưng sử dụng rượu, cấu trúc gan vẫn có thể khôi phục trạng thái ban đầu.
• Viêm gan do rượu: Việc tiếp tục dung nạp chất cồn sẽ đẩy gan vào trạng thái viêm nhiễm diện rộng, kích thích các mô sẹo (xơ hóa) hình thành.
• Xơ gan: Đây là cái kết của quá trình tổn thương kéo dài. Các mô sẹo vĩnh viễn thay thế hoàn toàn tế bào gan khỏe mạnh, làm suy giảm toàn bộ chức năng sống của cơ thể.

Khuyến cáo từ chuyên gia: Để ngăn chặn tác động tiêu cực từ thói quen gây hại gan này, nam giới không nên uống quá 2 đơn vị cồn/ngày và nữ giới không quá 1 đơn vị cồn/ngày. Đồng thời, hãy dành ra ít nhất 2 – 3 ngày trong tuần nói không hoàn toàn với chất có cồn để các tế bào gan có thời gian nghỉ ngơi và tự sửa chữa tổn thương.

2. Chế độ ăn uống kém khoa học: Thủ phạm gây gan nhiễm mỡ

Nhiều người lầm tưởng rằng nếu nói không với rượu bia thì lá gan của mình sẽ luôn an toàn. Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Một thực đơn tràn ngập đường tinh luyện, chất béo bão hòa cùng các thực phẩm, đồ ăn nhanh chính là một thói quen gây hại gan nguy hiểm không kém, dẫn đến căn bệnh Gan nhiễm mỡ chuyển hóa (MASLD).

Khi lượng mỡ thừa tích tụ vượt ngưỡng cho phép (chiếm trên 5% trọng lượng gan), cơ quan này sẽ bị suy giảm hiệu suất hoạt động, dễ rơi vào trạng thái viêm mạn tính và xơ hóa. Những đối tượng có chỉ số BMI cao, đặc biệt là người béo bụng, béo phì có nguy cơ đối mặt với MASLS cao nhất. Căn bệnh này cũng có mối liên hệ mật thiết với hội chứng chuyển hóa như tăng huyết áp, đái tháo đường tuýt 2 và rối loạn mỡ máu.

Các loại thịt đỏ, đồ ăn nhanh chiên rán ngập dầu, nước ngọt có ga là những “sát thủ thầm lặng” đẩy nhanh tốc độ tích mỡ. Một nghiên cứu dinh dưỡng năm 2018 đã chứng minh rằng nhóm người tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên có tỷ lệ mắc gan nhiễm mỡ cao hơn tới 40% so với nhóm người có lối sống lành mạnh.

Ngược lại, việc thiết lập một chế độ ăn uống ưu tiên rua xanh, quả chín giàu chất chống oxy hóa, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và chất béo tốt từ cá sẽ giúp dọn sạch mỡ thừa trong gan một cách hiệu quả.

3. Lạm dụng thuốc giảm đau bừa bãi

Việc tự ý mua và sử dụng các loại thuốc không kê đơn mỗi ki bị đau đầu, sốt hoặc đau cơ là thói quen cực kì phổ biến của người Việt. Trong đó, Paracetamol (Actemonnophen) chính là thành phần cốt lõi của loại thói quen gây hại do thuốc này. Dù là một dược chất an toàn ở liều điều trị, nhưng nếu dùng sai cách hoặc vượt quá liệu lượng định mức, Paracetamol có thể biến thành “thuốc độc” tàn phá lá gan của bạn chỉ trong vài ngày.

Khi đi vào cơ thể, một phần Paracetamol được gan chuyển hóa thành một chất trung gian có độc tính rất cao tên là NAPQI. Thông thường, gan sẽ sử dụng chất chống oxy hóa nội sinh Glutathione để trung hòa và vô hiệu hóa NAPQI. Tuy nhiên, khi bạn uống quá liệu hoặc uống quá dày đặc, kho dự trữ Glutathione sẽ cạn kiệt. Lúc này NAPQI dư thừa tràn ra ngoài, tấn công trực diện và làm hoại tử hàng loạt tế bào gan, dẫn đến suy gan cấp tính nguy hiểm đến tính mạng.

Tình trạng này sẽ ngày càng trở nên tồi tệ và trầm trọng hơn nếu bạn kết hợp uống thuốc giảm đau chung với bia rượu, bởi chất cồn triệt tiêu khả năng giải độc tự nhiên của gan.

4. Lối sống lười vận động: Mối đe dọa thầm lặng cho chuyển hóa

Thói quen ngồi lì một chỗ trước màn hình máy tính hay lười tập thể dục không chỉ khiến cơ bắp suy yếu, tặng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch mà còn là một thói quen gây hại gan mà ít ai ngờ tới. Khi cơ thể rơi vào trạng thái tĩnh tâm quá lâu, năng lượng dư thừa không được giải phóng sẽ chuyển hóa thành các acid béo tự do, tích tụ lại ở các mô và nội tạng, đồng thời làm suy giảm độ nhạy của hormone Insulin. Đây chính là gốc rễ kích hoạt hội chứng gan nhiễm mỡ không do rượu.

Tin vui là bạn có thể đảo ngược tình thế bằng việc tích cực rèn luyện thể chất. Tập thể dục đều đặn giúp tăng cường tuần hoàn máu, đẩy nhanh tốc độ đốt cháy mỡ thừa tại gan ngay cả ki trọng lượng tổng thể của bạn chưa giảm đáng kể.

Các chuyên gia chỉ ra rằng nếu chỉ cần kiên trì tập tạ hoặc kháng lực trong vòng 8 tuần, lượng mỡ nội tạng trong gan có thể sụt giảm đến 13%. Việc duy trì các bài tập cardio đơn giản như đi bộ nhanh trong 30 phút mỗi ngày và duy trì 5 ngày/tuần cũng là giải pháp tuyệt vời giúp lá gan của bạn nhẹ gánh hơn rất nhiều.

5. Hút thuốc lá: Tăng hàm lượng độc tố giải độc của gan

Hút thuốc lá không chỉ độc hại cho phổi mà còn là một thói quen gây hại gan vô cùng tàn nhẫn. Khi bạn rít một hơi thuốc, hàng ngàn hóa chất độc hại, kim loại nặng và các gốc tự do sẽ theo đường máu đi thẳng đến gan. Cơ quan này buộc phải làm việc kiệt sức để xử lý lượng độc chất khổng lồ này, dẫn đến hiện tượng stress oxy hóa tế bào sâu sắc.

Hệ quả của quá trình này là các bế bào gan bị tổn thương cấu trúc màng, kích hoạt các phản ứng viêm hệ thống và đẩy nhanh tốc độ xơ hóa nhu mô gan. Nguy hiểm hơn, trong khói thuốc lá chứa hàng loạt các tác nhân gây đột biến tế bào cực mạnh như nitrosamine, tar hay vinyl chloride.

Theo báo cáo sức khỏe từ các cơ quan y tế uy tín quốc tế Cancer Research UK, có tới khoảng 20% tổng số mắc ca ung thư gan trên toàn cầu có mối liên hệ trực tiếp với thói quen hút thuốc lá chủ động hoặc thụ động. Khi gan nhiễm độc quá tải, các biểu hiện phát tán ra ngoài như mụn nội tiết, nổi mề đay, mẩn ngứa dễ xuất hiện, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống.

6. Chiến lược 6 bước khoa học giúp bảo vệ và phục hồi chức năng gan

Lá gan của chúng ta tuy kiên cường như không phải một cỗ máy vĩnh cữu. Để đẩy lùi hoàn toàn các tác động tiêu cực từ các nhóm thói quen gây hại gan kể trên, bạn cần chủ động thiết lập lại phong cách sống thông qua bộ quy tắc 6 bước dưới đây:

Uống rượu bia có kiểm soát: Nghiêm túc giới hạn lượng cồn nạp vào cơ thể và luôn có những khoảng nghỉ không uống rượu bia trong tuần.

1. Từ bỏ hoàn toàn thuốc lá: Bảo vệ bản thân và những người xung quanh khỏi khói thuốc lá độ hại để giảm áo lực thải độc cho gan.

2. Sử dụng thuốc đúng liều lượng: Tuyệt đối không tự ý tăng liều các loại thuốc giảm đau, hạ sốt khi chưa có tư vấn từ chuyên môn.

3. Xây dựng thực đơn dinh dưỡng lành mạnh: Cắt giảm tối đa đường, đồ chiên rán, tăng cường bổ sung chất xơ từ rau củ quả tươi và các loại ngũ cốc thô.

4. Tích cực rèn luyện thể chất: Hãy duy trì thói quen đi bộ, chạy bộ, bơi lội hoặc tập yoga tối thiểu 150 phút mỗi tuần.

5. Sử dụng thực phẩm hỗ trợ giải độc gan: Bên cạch việc uống nước từ 2 – 2.5 lít nước lọc mỗi ngày, bạn nên kết hợp bổ sung dưỡng chất hỗ trợ gan như Cao nước Atiso. Nhờ kết cấu dạng lỏng tiện lợi giúp cơ thể hấp thu, bộ đôi hoạt chất vàng Cynarin và Silymarin có trong cao nước atiso sẽ chủ động củng cố màng tế bào, hạ men gan, thanh nhiệt cơ thể và triệt tiêu mụn nội tiết từ gốc rễ.

Nếu bạn nhận thấy cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất ổn như mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân, chán ăn, hay có sắc tố vàng ở mắt, hãy lập tức đến ngay các cơ sở y tế uy tín để thực hiện xét nghiệm men gan và siêu âm tầm soát. Hãy chủ động loại bỏ những thói quen gây hại gan từ hôm nay để bảo vệ sức khỏe của chính mình và gia đình.